Gözetim Kapitalizminden Enfokrasiye: Blockchain ve Yeni Yurttaşlık Biçimi

Özet

Dijitalleşme süreci, veri üretimi, işlenmesi ve dolaşımı üzerinden siyasal iktidarın doğasını köklü
biçimde dönüştürmektedir. Bu çalışma, söz konusu dönüşümü “enfokrasi” kavramı çerçevesinde
ele almakta ve veri temelli yönetişim biçimlerinin siyasal sonuçlarını analiz etmektedir. Bu
kapsamda enfokrasi, veri üretimi, algoritmik yönetişim ve dijital gözetim mekanizmaları
üzerinden işleyen bir rejim tipi olarak kavramsallaştırılmaktadır. Çalışmanın, enfokrasi
kavramını analitik ve ölçülebilir bir çerçevede incelemekte ve Blockchain teknolojisinin bu
süreçte oynadığı çift yönlü rolü ortaya koymaya çalışmaktadır. Bu doğrultuda araştırma,
açıklayıcı, yorumlayıcı ve keşfedici nitel bir yöntem benimsemekte; kapsamlı literatür taraması
ve kavramsal analiz tekniğine dayanmaktadır. Elde edilen bulgular, blockchain teknolojisinin
merkeziyetsizlik, şeffaflık ve veri kontrolü sağlama potansiyeliyle enfokrasiye karşı bir direnç
alanı oluşturduğunu; ancak aynı zamanda veri izlenebilirliği ve değiştirilemezlik özellikleri
sayesinde gözetim kapasitesini artırarak enfokratik yapıyı güçlendirebildiğini göstermektedir.
Bu çift yönlü etki, teknolojinin normatif olarak nötr olmadığını ve kullanım noktasına bağlı olarak
farklı siyasal sonuçlar ürettiğini ortaya koymaktadır. Bu çerçevede bu araştırmanın temel amacı,
dijital çağda ortaya çıkan veri temelli yönetişim sistemlerinin devlet-vatandaş ilişkileri
üzerindeki etkilerini analiz ederek dijital yönetişim dönüşümünü açıklayan teorik bir model
geliştirmektir.
* Bu çalışma, birinci yazarın doktora tezinden türetilmiştir.