https://sobibder.org/index.php/sobibder/issue/feed Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi 2022-11-07T10:51:11+00:00 Prof. Dr. Yüksel ÖZTÜRK editor@sobibder.org Open Journal Systems Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi’nin yayın odağında; Sosyal Bilimler alanındaki profesyonellere akademik katkı sağlayan, sektörel uygulamalara katkı sağlayan teorik ve uygulama arasında köprü olan, Sosyal Bilimler alanlarında ulusal ve uluslararası karşılaştırmaları inceleyen eserler yer almaktadır. https://sobibder.org/index.php/sobibder/article/view/338 Türkiye’de Turizm Eğitimi Alan Öğrencilerinin Engelli Bireylere ve Engelli Turizmine Bakış Açıları Üzerine Bir Araştırma 2022-11-06T21:39:14+00:00 Burhanettin Zengin bzengin@subu.edu.tr Lütfi Mustafa Şen lsen@subu.edu.tr Mustafa Çevrimkaya mustafacevrimkaya@subu.edu.tr <p>Günümüzde dünyada bir milyardan fazla engelli birey bulunmakta ve bu sayı her geçen gün artmaktadır. Her insanın eğlenme, gezme ve dinlenme istekleri olduğu gibi engelli bireylerin de turizm faaliyetlerine katılma talepleri olmaktadır. Engelli turistlerin bu talebine cevap verebilmek için engelli turizm pazarı ortaya çıkmıştır. Bugünün turizm öğrencileri ise yarın engelli turizm pazarında hizmet sunacak potansiyel turizm işgörenleridir. Çalışma, turizm öğrencilerinin engelli bireylere ve engelli turizmine bakış açılarını ölçmek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla, Türkiye’de üniversite düzeyinde turizm eğitimi alan 1.903 öğrenciden anket yolu ile veriler elde edilmiş ve elde edilen veriler SPSS istatistik paket programında analiz edilmiştir. Literatürde engelli turizmi ile ilgili farklı çalışmalar olmasına rağmen turizm öğrencileri kapsamında yapılan çalışmalar kısıtlıdır. Bu bağlamda çalışmanın literatüre önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışmanın sonuçları doğrultusunda, turizm öğrencilerinin Türkiye’de engelli turistlere özel altyapı ve üstyapı unsurlarına önem gösterdikleri ve bu unsurların geliştirilmesi gerektiği konusuna vurgu yaptıkları anlaşılmıştır. Turizm öğrencileri, turizm tesislerindeki engelli turistlere yönelik donanımın yetersiz olduğunu ve var olan donanımların da iyileştirilmesi gerektiğini düşünmektedirler. Turizm öğrencilerinin çalışmada vurguladıkları bir diğer konu ise, engelli turistlerin tatil memnuniyetlerini artırmak amacı ile turizmin her sektöründe kolaylaştırıcı hizmetlerin sağlanması gerekliliğidir.</p> 2022-11-07T00:00:00+00:00 Telif Hakkı (c) 2022 https://sobibder.org/index.php/sobibder/article/view/339 Sosyal Medyada Stalklamak Üzerine Yapılan Bir Araştırma 2022-11-06T21:42:58+00:00 Özge Şenses sensesozge@gmail.com İlknur Aydoğdu Karaaslan ilk2002tr@hotmail.com <p>Günümüzde teknolojinin gelişmesiyle, sosyal medya kullanımları arttığından kullanıcıların stalklama eylemleri de artmıştır. Stalklamak, başta takip edilen kişinin sadece profilini gizlice görüntülemek, fotoğraflarına bakmak iken zamanla takip edilen kişinin gönderilerine yorum yapmak, başta iltifat dolu fakat ardından rahatsız edici olan mesajlar atmak vb. davranışlar sergilemektir. Çalışmada, sosyal medyada stalklama (ısrarlı takip) eylemi incelenmiş hem fail hem de mağdur olan/olmayan taraflar tarafından kullanıcıların görüşlerine online anket yöntemi ile ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında; sosyal medyayı sıklıkla kullandıkları varsayılan ve online ankete gönüllü cevap veren 437 katılımcıya, stalk hakkındaki düşünceleri sorulmuş ve görüşleri değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, katılımcıların demografik değişkenleri ile stalk kavramının anlaşılması ve uygulanması, stalklama yaparken kullanım amaçları, ısrarlı takipleri farklılık gösterdiği ortaya çıkmaktadır. Gençlerin sosyal medyayı aktif kullandıkları görülmektedir. Sosyal medya kullanıcıları, stalk kavramını bir suç unsuru olarak görmektedir. Ayrıca katılımcıların stalk kavramı ile ilgili yeterli bilgi düzeyine sahip olmadıkları da ortaya çıkmıştır. *Bu çalışma, Sosyal Medya Kullanımında Stalklamak: Toplumsal Cinsiyet Farklılıkları Üzerine Bir Araştırma; başlıklı (Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik Anabilim Dalı (2022)) yüksek lisans tezinden türetilmiştir.</p> 2022-11-07T00:00:00+00:00 Telif Hakkı (c) 2022 https://sobibder.org/index.php/sobibder/article/view/341 Gastronomi ve Turizm Alanında Coğrafi İşaret Konulu Çalışmaların Bibliyometrik Analizi 2022-11-06T21:49:37+00:00 Filiz Arslan filizarslan@akdeniz.edu.tr <p>Coğrafi işaret, uluslararası ve ulusal literatürde araştırmacıların üzerinde çalışmaya başladığı bir konu olarak dikkat çekmektedir. Bu çalışmanın amacı, gastronomi ve turizm alanlarında 2004- 2022 yıllarında coğrafi işaret konusu üzerinde gerçekleştirilen araştırmaların çeşitli parametreler çerçevesinde bibliyometrik özelliklerini tespit etmektir. Bu doğrultuda Web of Science Core Collection veri tabanında konu ile ilgili çalışmalara ulaşılmıştır. Çalışma gastronomi ve turizm alanlarında İngilizce dilinde coğrafi işaret konulu gerçekleştirilen çalışmalara ilişkin genel betimsel veriler sunulmakla birlikte; araştırma kapsamına alınan makaleler yıllara, ülkelere göre incelenmiştir. Çalışma kapsamında anahtar kelime analizi, ülkelerin ve yazarların işbirliği ağına ilişkin bilgiler sunulmaktadır. Çalışmanın gastronomi ve turizm alanlarında coğrafi işaretleri konu alan çalışmalara ve gastronomi literatürüne önemli katkı sağlayıcı düşünülmektedir.</p> 2022-11-07T00:00:00+00:00 Telif Hakkı (c) 2022 https://sobibder.org/index.php/sobibder/article/view/342 Bireylerin Evlilik Uyumunun Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi 2022-11-06T21:51:47+00:00 Argen Zhumgalbekov argenzhumgalbekov@gmail.com Erkan Efilti erkan.efilti@manas.edu.kg <p>Araştırmanın amacı: evli bireylerin evlilik uyumunun bazi değişkenler açısından incelenmesi olarak belirlenmiştir. Belirlenen araştırma amacına ulaşabilmek için nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Belirlenen amaç doğrultusunda, öncelikle katılımcıların evlilik uyumu düzeyleri belirlenmiş ve ardından yaşadığı yer, eğitim düzeyi, aile gelir düzeyi gibi demografik değişkenler arasında evlilik uyumu açısından anlamlı düzeyde bir fark olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu Kırgızistan’ın farklı bölgelerinde yaşayan ve evliliklerinde en az bir yıl geçirmiş olan 480 evli bireyden oluşmaktadır. Araştırmaya katılan evli bireylere araştırmacı tarafından oluşturulmuş Kişisel Bilgi Formu, Türk kültürüne uyarlanmış Yenilenmiş Çift Uyum Ölçeği kullanılmıştır. Uygulamadan önce ölçek sahiplerinden gerekli izinler alınmış ve sonrasında kırgız kültürüne uyarlanmıştır. Elde edilen verilerin analizi için tek yönlü ANOVA analizi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda, evli bireylerin evlilik uyumunun yaşadığı yer, eğitim durumu ve aile aylık geliri değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Araştırmanın sonunda, elde edilen bulgular doğrultusunda gerekli önerilerde bulunulmuştur.</p> <p>*Bu çalışma, Doç. Dr. Erkan EFİLTİ danışmanlığında Argen ZHUMGALBEKOV tarafından<br>Haziran 2022 tarihinde tamamlanan “Bireylerin Evlilik Uyumu ve Yaşam Doyumunun<br>Ebeveynlik Tutumları Üzerindeki Etkisi” başlıklı yüksek lisans tezinden türetilmiştir.”</p> 2022-11-07T00:00:00+00:00 Telif Hakkı (c) 2022 https://sobibder.org/index.php/sobibder/article/view/343 Dijital Belediyeciliğin Metaverse Evreni: BLD 4.0 V22 / Ankara Büyükşehir Belediyesi Üzerine Bir İnceleme 2022-11-06T21:54:10+00:00 Tülay Yazıcı t.yazici@alparslan.edu.tr <p>İnternetin geleceği olan, meta ve evren kelimelerinden meydana gelen Metaverse, yaratılan avatarların politik, ekonomik, sosyal ve kültürel faaliyetlerde bulunduğu üç boyutlu sanal bir dünyayı temsil etmektedir. Metaverse, terim olarak ilk defa 1992 yılında Neil Stevenson’ın bilim kurgu romanı Snow Crash’te, daha sonra 2011 yılında yayınlanan Earnest Cline’ın Ready Player One romanında yer almıştır. Sanal ve gerçekliğin etkileşime girdiği ve çeşitli sosyal etkinlikler aracılığıyla değer yarattığı her türlü sanal dünya Metaverse olarak yer almaktadır. Metaverse dünyasında dijital ve fiziksel yaşamlar, zenginlik, sosyalleşme, üretkenlik, alışveriş ve eğlence gerçeklik ve sanallık özellikleriyle gerçekleşmektedir. Metaverse uygulamaları dijital belediyecilikte de kullanılmaktadır. Çalışmada Metaverse için standartlar geliştiren Open Ar Cloud Association tarafından Los Angeles, Bari ve Helsinki’den sonra dünyadaki 4. şehir olarak belirlenen Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin Metaverse projesi “BLD 4.0 V22” incelenmiştir. Araştırma; BLD 4.0 V22 projesindeki videoların ve Twitter uygulamasında “BLD 4.0 V22” anahtar sözcüğü girilerek elde edilen ve popüler tweet kategorisinde 31 Aralık 2021-31 Ocak 2022 tarihleri arasında yer alan paylaşımların analizi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada “içerik analizi” tekniği kullanılmıştır.</p> 2022-11-07T00:00:00+00:00 Telif Hakkı (c) 2022 https://sobibder.org/index.php/sobibder/article/view/344 Yenilik Yönetimi Yeterlikleri ile Örgütsel Bağlılık Arasındaki İlişki: Öğretmenler Üzerine Bir Araştırma 2022-11-06T21:56:14+00:00 Ela Oğan elaogan40@gmail.com <p>Günümüzde insan kaynaklarının ve yöneticilerin bilim ve teknoloji alanında gerçekleşen yenilikleri takip ederek değişime uyum sağlamaları gerekmektedir. Kurum ve kuruluşların, yöneticilerin nitelikli çalışanları kendilerine bağlamaları için yeniliklere açık bir bakış açısı içinde olmaları ve örgüt bütününde yeniliği desteklemeleri beklenmektedir. Bu bağlamda örgütte yenilikçi çalışma ortamlarının oluşturulmasının örgütsel bağlılığı güçlendirerek başarıya katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu düşünceden hareketle bu araştırmada, Milli Eğitim Bakanlığı’na (MEB) bağlı devlet okullarında görev yapan öğretmenlerin görev yaptıkları okulların yenilik yönetimi yeterlilikleri ile ilgili görüşleri ve örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Bu amaçla devlet okullarında görev yapan 390 öğretmenden anket formu aracılığıyla veriler toplanmıştır. Yapılan analizlere göre okulların yenilik yönetimi yeterlilikleri orta düzeyde değerlendirilmiştir. Öğretmenlerin örgüte bağlılıklarının ise devam bağlılığı düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Yenilik yönetimi yeterlilikleri ve örgütsel bağlılık ilişkisinin; devam bağlılığı ile proje yönetimi, örgütsel kültür ve yapı, yenilik stratejisi ve girdi yönetimi boyutları arasında çok düşük pozitif düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yenilik yönetimi yeterliliklerinin örgütsel bağlılık alt boyutlarını etkilediği ortaya çıkmıştır.</p> 2022-11-07T00:00:00+00:00 Telif Hakkı (c) 2022 https://sobibder.org/index.php/sobibder/article/view/345 COVİD-19 Pandemi Sürecinde Birinci Basamak Sağlık Çalışanlarında Psikolojik Sıkıntı, Tükenmişlik ve Hijyen Davranışlarının İncelenmesi 2022-11-06T21:58:43+00:00 Selim Hartavi selimhartavi@icloud.com Hande Çelikay Söyler hande.celikay@neu.edu.tr <p>Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan COVID-19, kısa zamanda tüm dünyaya yayılmıştır. Bu çalışmada COVID-19 pandemi sürecinde birinci basamak sağlık çalışanlarında psikolojik sıkıntı, tükenmişlik ve hijyen davranışlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırmada ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi ise 2021-2022 tarihleri arasında amaçlı örnekleme yöntemi ile 18-65 yaş aralığı olan 401 sağlık çalışanından oluşmaktadır. Araştırmada veri toplamak için COVID-19 Psikolojik Sıkıntı Ölçeği, COVID-19 Tükenmişlik Ölçeği ve COVID-19 Hijyen Ölçeği kullanılmıştır. Bireylerde korku ve kaygı düzeyleri arttıkça şüphe, psikolojik sıkıntı, tükenmişlik düzeyleri, değişen hijyen davranışları, ev hijyeni, sosyal mesafe ve maske kullanımı, alışveriş hijyeni, el hijyeni, dışarıdan eve gelindiğinde hijyen ve COVID-19 hijyenin de arttığı gözlenmiştir. Bu sonuçlardan yola çıkarak hastane personelinin tükenmişlik, psikolojik sıkıntı ve hijyen davranışı düzeylerinin azaltılmasına yönelik çok boyutlu eğitim programları, seminerler ve kriz yönetimi politikalarını içeren eylem planlarının yapılması önerilebilir.</p> 2022-11-07T00:00:00+00:00 Telif Hakkı (c) 2022 https://sobibder.org/index.php/sobibder/article/view/346 Yerinden Yerlisinden; Film Turizmi Çerçevesinde Katılımlı Belgeseller ve Turistik Destinasyon Sunumu 2022-11-06T22:01:10+00:00 Nihan G. Işıkman ngider@baskent.edu.tr <p>Film yapımında kullanılan teknik ekipmanlara erişimin artması, kullanımınlarının kolaylaşması gibi etkenler sonucunda, görsel işitsel anlatılar aracılığıyla kültürlerarası iletişimin sınırları daha kolay aşılmaya başlanmış, farklı kültürler, farklı coğrafyalar birbirini görebilir, ulaşım imkânlarının ve uluslararası turizmin artması ile de paralel, birbirine ulaşabilir hale gelmiştir. Ulaşım ve iletişim araçları mekânsal sınırları ortadan kaldırırken, küreselleşme ise kaçınılmaz bir benzeşme yaratmaktadır. Günümüzde insanların olabildiğince farklı deneyimler sunan yaşantılardan pay alma isteği doğrultusunda sürekli olarak hareket halinde olma çabası değerlendirildiğinde, destinasyonların küresel popüler kültüre dahil olurken, anlatı yapılarını farklılaştırabilme, göstergelerde özgünlüğü yakalayabilme hedefinde olması gerekli görülmektedir. Bu noktada, belgesel gerçeğinde bir yapım tekniği olarak katılımlı video çalışmaları hem kültürler arasında hem de kültürün kendi içinde geniş, öz temsile dayanan bir iletişim ağının oluşturulabilmesi adına önemli bir araç olarak değerlendirilebilmelidir. Özellikle de web 2.0 çağının başlangıcından bu yana, bir turistik destinasyon seçip, seyahat planlarken karar verme süreçlerinde dijital medya giderek daha önemli hale gelmişken. Çalışmada, destinasyon sunumunda filmlerin kullanılması, yenilikçi yaklaşımlarla farklılık arayışındaki izleyicinin/turistin yakalanması, dijital mecranın değerlendirilmesi adına “…in a Day” serisi katılımlı belgeselleri örnek çalışmalar olarak ele alınmıştır. Farklılık ve otantiklik arayışının arttığı turizm faaliyetinde, yereli daha çok tecrübe etmeye yönelen turist açısından yerinden ve yerlisinden, çalışmada ele alınan yapıda katılımlı belgeseller gibi farklı, yaratıcı çözümler izleyici/turisti cezbetmede etkin bir araç haline gelebilmektedir.</p> 2022-11-07T00:00:00+00:00 Telif Hakkı (c) 2022 https://sobibder.org/index.php/sobibder/article/view/347 Covid 19 (Koronavirüs) Pandemisinin Kentler İçin Gündeme Getirdiği “Yürünebilir Kentler” ve Yürünebilirliği Destekleyen Diğer Yaklaşımlar 2022-11-06T22:03:00+00:00 Duygu Ak Çetin duygu.ak@usak.edu.tr Okan Akpınar akpınaro@hotmail.com <p>Covid 19 (Koronavirüs) pandemisinin kentler için gözler önüne sermiş olduğu bir gereklilik artık kentsel yerleşimlerin araba odaklı olmaktan çıkarılarak daha çevreci, daha sürdürülebilir ve insanı merkeze alan yaklaşımlar ile planlanması olmuştur. Bu süreçte adını en fazla duyuran model olarak “yürünebilir kentler” ve onunla birlikte yürünebilirliği destekleyen “15 dakikalık kentler”, “akıllı büyüme”, “yeni şehircilik” ve “toplu taşıma odaklı gelişme” gibi yaklaşımlar da gündeme gelmiştir. Çalışmanın amacı, farklı isimler taşımakla birlikte yürünebilirliği destekleyen ve odağına yerleştiren bu yaklaşımları bir araya getirerek “yürünebilir kentler” literatürüne katkı sağlamak ve yürünebilir kentlerin yaratılmasında gelecekte yapılabilecek çalışmalar için kuramsal bir zemin oluşturmaktır. Çalışmada bu amaçla söz konusu yaklaşımlar yürünebilirliği destekleyen özellikleri ile literatüre dayalı olarak değerlendirilmektedir. Tüm bu planlama yaklaşımları, özellikle son 20 yılda kentleşme ve planlama literatürlerinde çok tartışılmakta ve hepsinin kabul ettikleri stratejiler birçok açıdan ortaklaşmaktadır.</p> 2022-11-07T00:00:00+00:00 Telif Hakkı (c) 2022 https://sobibder.org/index.php/sobibder/article/view/348 Türkiye’de Gastronomi Müzeleri ve Özellikleri 2022-11-06T22:07:57+00:00 Nurten Çekal ncekal@pau.edu.tr Esradeniz Doğan edenizdogan@hotmail.com Hatice Aktürk hakturk@pau.edu.tr <p>Gastronomi, tüm dünyada yükselen bir değer olmaya devam etmektedir. İnsanlar son dönemlerde spor yapmak, deniz ve güneşten yararlanmak, tarihi ve doğal güzellikleri görmek ve sağlık nedenleri gibi amaçlarla seyahat etmelerinin yanı sıra yörelerin mutfak kültürünü tanımak ve farklı lezzetler deneyimlemek amacıyla da seyahat etmek istemektedirler. Bu noktada gastronomi turizmi söz konusu olmaktadır. Gastronomi turizmi bireylerin farklı lezzetleri yerinde tatmasına olanak sağlamaktadır. Mutfak kültürünün tanıtılması açısından gastronomi turizmi oldukça önemlidir. Bu bağlamda bazı yöreler mutfak kültürlerini tanıtmak ve sergilemek amacıyla gastronomi müzeleri oluşturmuşlardır. Gastronomi müzeleri ait olduğu yörenin mutfak kültürünü, öne çıkan gastronomik ürünlerini, besin hazırlama ve pişirme yöntemlerini sergileme ve tanıtma misyonu üstlenmektedirler. Bazı gastronomi müzeleri ise tematik olabilmekte ve tek bir gastronomik ürün üzerinde yoğunlaşmaktadır. Turistler bu sayede ziyaret ettikleri bölgenin mutfağını detaylı bir şekilde inceleme olanağı bulmaktadırlar. Türkiye’de de gastronomi müzeleri bulunmakta ve sayısı gün geçtikçe artmaktadır. Bu çalışmada Türkiye’de bulunan gastronomi müzeleri ve özellikleri araştırılmış, konuyla ilgili detaylı bir literatür taraması yapılmış ve elde edilen verilerin ışığında yazın oluşturulmuştur.</p> 2022-11-07T00:00:00+00:00 Telif Hakkı (c) 2022