Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi

Evliliğe Yatkınlık Ölçeğinin Geliştirilmesi ve Psikometrik Niteliklerin Saptanması

2026-07-07T18:22:17+00:00

Bu araştırmanın temel amacı bireylerin evliliğe yatkınlıklarını ölçen bir ölçme aracı geliştirmek
ve bunun psikometrik niteliklerini saptamaktır. Araştırma kapsamında geliştirilen ölçek
maddeleri 18 yaş üstü 427 yetişkin bireylere uygulanmıştır. Çalışma grubunun 289’u (% 68) 18-
22, 113’ü (% 26) 23-25, ve 25’i (%6) 26 ve üzeridir. Çalışma grubunun 285’i (%67) kadın, 142’si
(%33) erkektir. Araştırma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada ölçeğin Açımlayıcı
Faktör Analizi (AFA) için 213 bireye ölçme aracı uygulanmış, elde edilen bulgulara göre ölçeğin
iki faktörden oluştuğu ve tüm ölçek maddelerinin açıkladığı toplam varyansın %55.61 olduğu
gözlenmiştir. AFA ile elde edilen faktör yapıları 214 kişiden oluşan bireyler üzerinde Doğrulayıcı
Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Elde edilen uyum indekslerinin oldukça yüksek olduğu
gözlenmiştir. Ölçeğin alt boyutlarının güvenirlik değerleri Cronbach Alpha katsayısı
hesaplanmış olumsuz yatkınlık alt ölçeğinin güvenirlik değeri 0.89, evlilik beklentisinin 0.87
olduğu gözlenmiştir.

TMS 10 Kapsamında Raporlama Döneminden Sonraki Olayların Muhasebe Örnekleri ile Değerlendirilmesi

2026-07-07T18:26:07+00:00

TMS 10 standardı, işletmelerde finansal tabloların raporlama dönemini kapsadığından, bilanço
tarihi ile finansal tabloların yayımı için onaylandığı tarih arasındaki dönemi esas almaktadır.
Raporlama döneminden sonra, ortaya çıkan düzeltme gerektiren ve düzeltme gerektirmeyen
olayların nasıl muhasebeleştirilmesi gerektiğini de izah etmektedir. Çalışmada, standart gereği
finansal olaylar için yapılacak işlemler, düzeltme gerektiren veya gerektirmeyen şeklinde
ayrılarak incelenmiştir. Çalışmanın amacı, TMS 10 standardı kapsamında Raporlama
Döneminden Sonraki Olayların ne olduğu ve bu olaylardan muhasebeleştirme gerektiren veya
gerektirmeyenleri örneklerle açıklamaktır. Örneklerde yer alan raporlama dönemi sonrası
olayların, bilanço tarihinde başlayıp finansal tabloların onaylanma tarihine kadar geçen süreçte
gerçekleştiği kabul edilmektedir. Geliştirilen örnekler hem nitelik hem de nicelik bakımından
konunun derinlemesine ele almasını sağlamıştır. Finansal tablolar bilgi kullanıcılarının alacakları
finansal kararlar üzerinde büyük öneme sahiptir. Standart kapsamında düzeltme gerektiren ve
gerektirmeyen olaylar işletme finansal tablo sonuçlarını etkilemektedir. İşletmelerin finansal
tablolarında yapmaları gereken düzeltmeleri zamanında yapmalarının önemli olduğu tespit
edilmiştir. Bununla birlikte ilgili çalışma, literatürde sıklıkla ele alınan düzeltme gerektiren
olayların yanı sıra, düzeltme gerektirmeyen ancak dipnotlarda açıklanması zorunlu olan olayları
da kapsayan bütüncül bir örneklem sunması bakımından mevcut çalışmalardan ayrışmaktadır.
Standart hükümlerinin güncel uygulamalarla (örneğin teşvik ve dava süreçleri) harmanlanması
ile literatürdeki ampirik boşluğun doldurulmasına da katkı sağlamaktadır. Bunun sonucu olarak
da bilgi kullanıcılarının alacakları kararların yapılan düzeltmelerden etkilendiği örneklerden
ortaya çıkmıştır. Ayrıca, TMS 10 standardında geçen özellikli konular da incelenmiş ve literatüre
katkı sunmuştur.

Devletin Regülasyon Yoluyla Piyasalara Müdahalesi ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu

2026-07-07T18:28:47+00:00

Devlet, sosyal ve ekonomik hedeflerine ulaşmak amacıyla anayasal, yasal ve kurumsal
düzenlemelerin yanı sıra kamusal politikalar aracılığıyla piyasalara müdahale etmektedir.
Küreselleşme süreci ile kamu yönetimi alanındaki yapısal dönüşümlerin etkisiyle, IMF ve Dünya
Bankası gibi uluslarası kuruluşların da destekleriyle bağımsız düzenleyici kurumlar dünya
genelinde yaygınlaşmıştır. Siyaset ve bürokrasi ayrımının bir yansıması olan bu kurumsallaşma
dalgası, Türkiye’de 1990’lı yıllarda hız kazanmış ve 2000’li yılların başlarında kurumsal bir
kimliğe bürünmüştür. Bu çalışma, Türkiye'de regülasyon ekonomisine geçişte piyasalara devlet
müdahalesinin gerekçelerini, piyasa ve devlet başarısızlıklarını, regülasyon kavramını, tarihsel
gelişimini, regülasyon yöntemlerini ve regülasyonun gerekliliğini ele alarak teorilere yer
vermektedir. Son olarak, Türkiye'de 2001 ekonomik krizi sonrasında regülasyon ekonomisine
geçiş sürecinin bankacılık sektörü üzerindeki etkilerini sistematik ve karşılaştırmalı bir
yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Özellikle Bankacılık Düzenleme ve Denetleme
Kurumu'nun (BDDK) 2001 krizi sonrası kurulmasının, bankacılık sektörünün finansal
sağlamlığına (sermaye yeterlilik oranı, takipteki alacak oranı, kârlılık göstergeleri gibi temel
performans metrikleri) olan etkisini analiz etmek hedeflenmiştir. BDDK öncesi (1990-2001) ve
sonrası (2002-günümüz) dönemler arasındaki farklar, güncel resmi veriler ve göstergeler
kullanılarak ortaya konulmakta; böylece BDDK'nın kurumsal yapısının ve düzenleyici
politikalarının sektöre sağladığı katkıların somut bir şekilde değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.

Azerbaycan Ekonomisinde Savunma Harcamaları, Petrol Gelirleri ve Genel Ekonomiye Yansımaları

2026-07-07T18:31:14+00:00

Bu çalışmanın amacı, 1990–2025 yılları arasında Azerbaycan’ın savunma harcamalarının
gelişimini ve bu harcamaları etkileyen temel ekonomik, politik ve jeopolitik faktörleri
incelemektir. Çalışmada savunma harcamalarının teorik çerçevesi ele alınarak, ekonomik
büyüme ile ilişkisi farklı yaklaşımlar doğrultusunda değerlendirilmiştir. Azerbaycan’da
savunma harcamalarının özellikle 2000’li yıllardan itibaren önemli ölçüde arLığını ve bu artışın
büyük ölçüde enerji gelirleri ile güvenlik tehditlerine bağlı olduğu ifade edilebilir. Ayrıca
bölgesel karşılaştırmalar, Azerbaycan’ın savunmaya ayırdığı payın komşu ülkelere kıyasla
dikkat çekici bir seviyeye ulaştığını ortaya koymaktadır. Azerbaycan’da savunma harcamalarının
yalnızca güvenlik ihtiyacından kaynaklanmadığı, aynı zamanda ekonomik kapasite ve bölgesel
gelişmelerle şekillenen stratejik bir politika aracı olduğu anlaşılmaktadır.